ملیحه محسنی، هایکو

کوتاه نگاری‌های شاعرانه

گالری هوم آخرین نمایشگاه خود را به نمایش مجموعه آثار ملیحه محسنی اختصاص داد. این مجموعه با عنوان هایکوگرافی شامل آثاری تصویر‌سازانه از اشعار هایکوی ژاپنی بود که با تکنیک مرکب بر روی مقوای ماکت خلق شده بود. تصاویر در قالبی کاملاً مینی‌مال و در وحدت و انسجامی به سر می‌برند که گاه منجر به تکرار می شود. هنرمند به سراغ موضوع ویژه‌ای رفته است هایکو به عنوان کوتاه‌ترین گونۀ شعری جهان که نوع سنتی آن به صورت 17 هجایی در قالب سه سطر سروده می شد، واجد اندیشۀ ذن بودیسم: تمرکز بر لحظۀ ناب اکنون، احترام به حیات و روشن شدن صحنه‌ای در ذهن است که به شدت خاصیت تصویرسازانه دارد و معمولاً رویدادی از طبیعت را در حالتی کوتاه و منقطع توصیف می‌کند اشعاری از این دست:
قزل‌آلایی بر‌می‌جهد
ابرها می‌آیند و می‌گذرند
در ژرفای رود

ملیحه محسنی، هایکو
خاصیت منقطع این گونۀ شعری در آثار محسنی از طریق تصاویر منفصل و منقطع که با غلتک بر روی مقوا فرم‌های اغلب مستطیلی به خود گرفته اند به تصویر کشیده می‌شود، در حالی‌که بافت‌های شکل گرفته درون این سطوح عناصری نمونه وار از مناظر ژاپنی به ویژه کوه ها را به چشم می آورند. این سطوح به مثابه رود، جاده، یا هر فضای دیگری از طبیعت که در شعر به آن پرداخته شده در کنار عناصری چون انسان، ماهی و پرنده در ابعادی بسیار کوچک اندازه و با قلم مو به شیوه‌ای روان و آزاد و با حداقل میزان بازنمایی حضور دارند: یعنی درست مطابق سنت دیرین نقاشی شرق دور که طبیعت و تقدس آن از طریق احاطۀ آن به لحاظ عظمت و ابعاد بر عنصری مانند انسان به مثابه جزئی از آن به تصویر کشیده می‌شد. خلاء موجود در فضای کل آثار را نیز که از طریق غلبۀ فضای منفی شکل گرفته بود می‌بایست دستاورد دیگری برای این مجموعه به شمار آوریم و غلبۀ سطوح مستطیل شکل تنها موردی بود که منجر به یکنواختی شده بود و تفاوت و تمایز هر اثر را از باقی آثار دشوار می‌کرد. این مجموعه به لحاظ پتانسیل‌های بصری و تکنیکی مجموعه ای درخور توجه بود که تداوم آن مسلماً به دستاوردهای بهتری نیز منجر خواهد شد.

نوشته‌های مشابه

  • | |

    دربارۀ «شکوه و بدبختی»

    موزۀ اورسِی اخیراً نمایشگاهی با عنوان شکوه و بدبختی: تصاویری از روسپیگری از 1850-1910 برگزار کرد. عنوان این نمایشگاه از یکی از رمان های بالزاک با عنوان « شکوه و بدبختی کورتیزان ها» گرفته شده است. این نمایشگاه که با مخالفت و اعتراض‌های بسیاری از منتقدان همراه بود از این بابت مورد انتقاد واقع شده…

  • برهم نشینی یادها

    چهره‌های غبار گرفته و تار همچون تصاویر اسلایدشویی از سالیان دور در پهنۀ تصویر، گاه جلو می‌آیند و گاه به عقب می روند، برخی چهره‌ها با ابعاد بزرگ و جزئیات بیشتر، با چشمان و لبانی درشت به صورتمان نزدیک می‌شوند:درست مانند خاطرۀ زنده اما دور، از معشوقه‌ای قدیمی و برخی کم‌اهمیت‌تر همچون تصویری از همبازی…

  • باکس‌های آشنا

    «ظاهرِ پنهان» آخرین مجموعه آثار شهلا حسینی در گالری خاک به نمایش درآمد. مجموعه ای تازه از باکس‌های او به همراه چند اثر چیدمان. در این مجموعه حسینی در ادامۀ مجموعه‌ای که سال گذشته در همین گالری برپا کرد یعنی«زمانِ بازیافته» اغلب آثار را در قالب ترکیب موادهایی درون باکس‌های چوبی با ویترین شیشه ای…

  • رهگذر

    یکی از مهم‌ترین خصلت‌های هنر معاصر پیچیدگی است، پیچیدگی که نه تنها در نظریات علمی بلکه درخلق آثار هنری و تاویل آن نیز رسوخ کرده است را باید حاصل زیست پیچیدۀ انسان معاصر بدانیم، این پیچیدگی اما هم‌چنان در تداوم گرایش های نخبه‌گرایانۀ مدرنیستی، شکافی عمیق میان مخاطبین و اثر هنری به وجود آورده است،…

  • |

    عصر زراندود نشده

    نگاهی به نمایشگاه عصر زراندود نشده در موزۀ تورنس کالیفرنیا مارک تواین نویسندۀ آمریکایی در سال 1873 عنوان یکی از رمان‌هایش را عصر زر اندود شده: قصه‌ای دربارۀ امروز می‌گذارد، رمانی که به همراهی چارلز دودلی وارنر نوشته شده و عنوان آیرونیک و طعنه‌آمیز آن از یکسو اشاره به ظاهر زیبا و فریبنده و از…

  • نقدی بر نگرش استعاری

    به بهانۀ نمایشگاه آثار عطا محمدی در گالری مهروا منتشر شده در مجلۀ زنان شمارۀ دوازدهم، آبان ماه 94 سرتاسر ادبیات فارسی را که نگاه کنیم نگاه فتیش‌گونه با جزئیات فیزیکی معشوق را در آن می‌توانیم به وضوح ببینیم: که در آن سخن از زلف و خال و خط یار فراوان است. در این نوع…